Gönüllülük Sözleşmesi

İşbu Gönüllülük Sözleşmesi ("Sözleşme"), hangel platformu aracılığıyla gönüllü faaliyet yürütmek isteyen gerçek kişi ("Gönüllü") ile gönüllü ilanı yayımlayan Kuruluş arasındaki gönüllülük ilişkisinin esaslarını düzenler; platformu işleten Social Business Global (Uluslararası Sosyal Fayda Derneği), bu ilişkide yalnızca aracı platform sıfatıyla yer alır ve gönüllülük ilişkisinin tarafı değildir. Sözleşme, gönüllülüğün niteliğini, gönüllünün hak ve sorumluluklarını, güvenlik ve gizlilik esaslarını belirler. Gönüllü, işbu Sözleşme'yi okuduğunu ve gönüllü faaliyeti kendi özgür iradesiyle, karşılık beklemeksizin yürüteceğini kabul eder.

1. Taraflar ve Tanımlar

Sözleşme; gönüllü faaliyeti yürüten Gönüllü, platformu işleten Social Business Global ("hangel" veya "platform") ve gönüllü ilanı yayımlayan Kuruluş (dernek, vakıf, topluluk vb.) arasında, somut faaliyetin niteliğine göre kurulan ilişkiyi tanımlar.

2. Sözleşmenin Konusu ve Kapsamı (Gönüllülüğün Hukuki Niteliği)

Önemli nitelendirme: Gönüllülük, bir iş sözleşmesi veya hizmet akdi DEĞİLDİR ve işçi–işveren ilişkisi doğurmaz. 4857 sayılı İş Kanunu m.8 uyarınca iş sözleşmesi; bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşur. Gönüllü faaliyette ise üç temel unsurdan ikisi (ücret ve bağımlılık) bulunmaz: gönüllü, maddi karşılık beklemeksizin ve işveren talimatına tabi bir bağımlılık ilişkisi içinde olmaksızın, kendi özgür iradesiyle hareket eder. Dolayısıyla gönüllü; işçi sayılmaz, ücret, kıdem/ihbar tazminatı, fazla mesai veya sosyal güvenlik primi gibi iş hukukundan doğan haklara işbu ilişki nedeniyle hak kazanmaz.

Bilgilendirme amacıyla belirtmek gerekir ki, Türk hukukunda gönüllülüğü doğrudan tanımlayan ve çerçeveleyen müstakil bir kanun bulunmamaktadır; ilişki niteliği, somut olayda bağımlılık unsurunun varlığına ve derecesine göre değerlendirilir. Yargı uygulamasında da bir ilişkinin iş sözleşmesi mi yoksa başka bir iş görme ilişkisi mi olduğu, ücret ve bağımlılık unsurlarının fiilen mevcut olup olmadığına bakılarak belirlenmektedir. Bu nedenle gönüllü faaliyetin, fiilen düzenli, sürekli ve işveren talimatına tabi bir bağımlı çalışma ilişkisine dönüşmemesi esastır; aksi halde, tarafların nitelendirmesinden bağımsız olarak ilişki bir iş ilişkisi olarak değerlendirilebilir. Taraflar, gönüllülüğün özünü koruyacak şekilde hareket etmeyi kabul eder.

Sözleşme; 5253 sayılı Dernekler Kanunu çerçevesinde sivil toplum gönüllülüğü ilkeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun karşılıksız iş görme/vekâlet hükümleri ile uluslararası gönüllülük ilkeleri gözetilerek hazırlanmıştır. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler Gönüllüleri (UN Volunteers) programının gönüllülüğü; özgür irade, karşılıksızlık ve toplum yararı temelinde tanımlayan ilkeleri ile Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) gönüllü çalışmayı ücretli istihdamdan ayıran yaklaşımı esas alınmıştır. ILO, gönüllü çalışmayı, bir hane halkı dışındaki kişi veya kuruluşlar yararına, zorunlu olmaksızın ve ücret karşılığı olmaksızın yürütülen üretken faaliyet olarak ele alır; bu yaklaşım, gönüllülüğün iş ilişkisinden ayrılan temel niteliğini destekler.

3. Hizmet Tanımı ve Gönüllülük Koşulları

hangel, gönüllü arayan kuruluşlar ile gönüllüleri buluşturan bir aracılık ve eşleştirme platformudur. Gönüllü faaliyetin kapsamı, süresi, yeri ve koşulları, ilgili Kuruluş tarafından yayımlanan Görev Tanımı ile belirlenir. Gönüllü olabilmek için:

• On sekiz yaşını doldurmuş olmak; Türkiye ve AB'deki 16-17 yaş sınırlı mod kullanıcıları, ilgili faaliyet için ayrıca veli/vasi muvafakatinin STK'ya ibrazı ve faaliyetin yaşa uygunluğu koşuluyla gönüllü olabilir (acil kan modülü faaliyetleri hariç — bu modül her hâlükârda 18+);
• Faaliyetin gerektirdiği asgari koşulları karşılamak;
• Doğru ve güncel bilgi sağlamak gerekir.

Gönüllü, görev tanımında belirtilen faaliyetleri kendi iradesiyle kabul eder ve dilediği zaman gönüllülükten ayrılma hakkına sahiptir.

4. Tarafların Hak ve Yükümlülükleri

Gönüllünün hakları: güvenli bir ortamda faaliyet yürütme, görevine ilişkin bilgilendirilme ve gerekli yönlendirmeyi alma, saygı görme, ayrımcılığa uğramama ve emeğinin tanınması.

Gönüllünün yükümlülükleri:

• Görev tanımına ve Kuruluş'un meşru yönlendirmelerine iyi niyetle uymak;
• Faaliyet sırasında öğrendiği kişisel veri ve gizli bilgileri korumak;
• Üçüncü kişilerin haklarına ve mevzuata saygı göstermek;
• hangel ve Kuruluş'un itibarını zedeleyecek davranışlardan kaçınmak.

hangel ve Kuruluş'un yükümlülükleri: gönüllüyü faaliyet öncesinde bilgilendirmek, güvenli koşullar sağlamaya özen göstermek, görev tanımını açık biçimde sunmak ve gönüllünün verilerini KVKK'ya uygun işlemek.

5. Ücretlendirme ve Masraf Karşılığı

Gönüllü faaliyeti karşılığında ücret ödenmez; gönüllülük doğası gereği karşılıksızdır. Bununla birlikte, faaliyetin gerektirdiği makul ve belgelendirilmiş masrafların (ulaşım, malzeme vb.) ilgili Kuruluş tarafından karşılanması, bu durumun bir ücret niteliği taşımaması ve gönüllülük ilişkisini bir iş ilişkisine dönüştürmemesi kaydıyla mümkündür. Masraf karşılığı, gönüllüye sağlanan bir gelir veya kazanç değildir. Masraf ödemeleri hangel üzerinden yapılmaz; hangel bu ödemelerde taraf değildir. Platformdaki gönüllü puanları ve rozetler yalnızca teşekkür/tanıma amaçlıdır; ücret veya karşılık niteliği taşımaz.

6. Fikri Mülkiyet Hakları

Gönüllünün faaliyet kapsamında ürettiği içerik ve eserler bakımından fikri haklar, görev tanımında veya ayrı bir anlaşmada belirlenir. Aksi kararlaştırılmadıkça, faaliyetin amacına uygun olarak Kuruluş ve hangel tarafından kullanılabilir. Gönüllü, üçüncü kişilerin fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemekle yükümlüdür.

7. Sorumluluğun Sınırlandırılması ve Gönüllü Güvenliği

hangel, gönüllü ile Kuruluş arasındaki faaliyet ilişkisinde taraf değildir; yalnızca eşleştirme hizmeti sunar. Gönüllü faaliyetin yürütülmesinden ve güvenli koşulların fiilen sağlanmasından öncelikli olarak ilgili Kuruluş sorumludur. Kuruluş; faaliyetin barındırdığı riskleri gönüllüye önceden bildirmek, faaliyet alanına uygun güvenlik tedbirlerini almak ve gerektiğinde gönüllüyü yönlendirmek/denetlemekle yükümlüdür.

Acil kan talebi bağlamında: gönüllü bağışçı adaylarının yönlendirilmesi yalnızca bilgi aracılığıdır; hangel hiçbir tıbbi veya transfüzyon sorumluluğu üstlenmez ve kan bağışına uygunluk değerlendirmesi yalnızca yetkili sağlık kuruluşlarınca yapılır. Gönüllü, kan bağışı veya sağlık konusunda kişisel tıbbi tavsiye vermez; faydalanıcıları daima yetkili sağlık merciine yönlendirir. Gönüllü güvenliği bakımından Kuruluş, faaliyetin niteliğine uygun önlemleri almakla yükümlüdür. hangel, mücbir sebep, üçüncü taraf kusuru veya gönüllünün kendi kusurundan doğan zararlardan sorumlu tutulamaz. İşbu sınırlama hükümleri, hangel'in veya Kuruluş'un kastı ya da ağır kusuru hâlinde uygulanacak emredici hükümleri (TBK m.115) bertaraf etmez.

8. Kişisel Verilerin Korunması ve Gizlilik

Gönüllüye ait kişisel veriler 6698 sayılı KVKK'ya uygun olarak işlenir. Gönüllü, faaliyeti sırasında eriştiği üçüncü kişilere ait kişisel verileri — özellikle kan grubu gibi KVKK m.6 kapsamındaki özel nitelikli sağlık verilerini — yalnızca faaliyet amacıyla, gizlilik ilkesine uygun şekilde işlemek ve faaliyet sona erdiğinde paylaşmamak/ifşa etmemekle yükümlüdür. Ayrıntılar Gizlilik Politikası ve KVKK Aydınlatma Metni'nde düzenlenmiştir; başvurular kvkk@hangel.org adresine yapılır.

9. Mücbir Sebep

Doğal afet, salgın, savaş, terör, kamu otoritesi kararları ve tarafların kontrolü dışındaki benzeri olaylar mücbir sebep sayılır; bu süreçte faaliyetler askıya alınabilir ve taraflar sorumlu tutulamaz.

10. Fesih ve Askıya Alma

Gönüllülük, her iki tarafça serbestçe ve herhangi bir tazminat doğurmaksızın sona erdirilebilir; gönüllü dilediği zaman faaliyetten ayrılabilir. Kuruluş, görev tanımına ya da etik ilkelere aykırılık halinde gönüllülüğü sonlandırabilir; hangel'in yetkisi ise yalnızca platform hesabını veya ilanlara erişimi askıya alma/sonlandırma ile sınırlıdır. Sona erme, gizlilik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

11. Uygulanacak Hukuk ve Yetkili Mahkeme

İşbu Sözleşme Türkiye Cumhuriyeti hukukuna tabidir. Uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme, 6100 sayılı HMK'nın genel yetki hükümlerine göre belirlenir. İşbu ilişkinin bir iş ilişkisi niteliği taşımadığı dikkate alınır; ancak somut olayda bağımlı çalışma unsurlarının varlığının iddia edildiği hallerde görevli/yetkili merci, ilgili mevzuata göre belirlenir.

12. Tebligat, Değişiklik ve Yürürlük

Gönüllünün bildirdiği e-posta ve iletişim bilgileri, sözleşmesel bildirimlerde geçerli bildirim kanalı sayılır. hangel, Sözleşme'de değişiklik yapabilir; esaslı değişiklikler, yürürlüğe girmeden en az 30 gün önce gönüllüye bildirilir. Değişikliği kabul etmeyen gönüllü, bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde gönüllülük ilişkisini bedelsiz sonlandırabilir; bu süre içinde sonlandırmayıp faaliyete devam eden gönüllü, güncel Sözleşme'yi kabul etmiş sayılır. Sözleşme, gönüllünün elektronik ortamda onayladığı tarihte yürürlüğe girer.

Bu metin bilgilendirme amaçlıdır ve bağlayıcı nihai hukuki görüş niteliği taşımaz; yürürlük öncesi yetkili hukuk danışmanlığı önerilir.