Dernek/vakıfların ticari faaliyet yürütmesinin asıl hukuki temeli 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'ndadır. m.1/1-ç, "dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeleri" kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayar — derneğin/vakfın KENDİSİ değil, onun iktisadi işletmesi mükelleftir. m.2/5 tanımı netleştirir: "Dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan... ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler... dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleridir." m.2/6 önemli bir noktayı ekler: "kazanç amacı gütmüyoruz" savunması, bu işletmenin vergi mükellefiyetini ORTADAN KALDIRMAZ.
Tescil: iktisadi işletme, Ticaret Sicili Yönetmeliği m.55-56 uyarınca ticaret siciline tescil edilmek zorundadır; ticaret sicili müdürlüğü tescili ilgili vergi dairesine bildirir ve bu bildirim işe başlama bildirimi yerine geçer — vergi mükellefiyeti tescille birlikte otomatik başlar (KDV, stopaj/muhtasar, geçici vergi, yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, ayrı defter tutma yükümlülüğü doğar).
Özet ilke: Dernek/vakfın kendisi kurumlar vergisinden muaftır; kurduğu iktisadi işletme derneğin/vakfın tüzel kişiliğinden AYRI, bağımsız bir vergi mükellefidir.
- Kaynak: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.1/ç, m.2/5-6; Ticaret Sicili Yönetmeliği m.55-56
- Kapsam: Türkiye geneli
- Konu: İktisadi İşletme Hukuku