Sosyal girişimcilik
Sosyal girişimcilik nedir? Nasıl sosyal girişim kurulur?
Sosyal girişimcilik, toplumsal ya da çevresel bir sorunu, kendi gelirini üreten sürdürülebilir bir iş modeliyle çözmeyi amaçlayan girişimciliktir. Sosyal girişimin önceliği kâr değil sosyal etkidir; kazandığı gelir de büyük ölçüde amacına yeniden yatırılır.
Son güncelleme: · hangel
Sosyal girişim, STK ve klasik şirket
- Klasik şirket: önceliği kâr ve ortaklarına değer sağlamaktır.
- STK (dernek, vakıf): kâr amacı gütmez; çoğunlukla bağış, üyelik aidatı ve hibeyle çalışır.
- Sosyal girişim: bir sosyal amaca hizmet eder ama gelirini ürün ya da hizmet satarak kendisi kazanır; bu da onu bağışa bağımlı olmaktan kurtarır.
"Sosyal iş" yaklaşımı
Nobel Barış Ödüllü Muhammad Yunus'un tanımladığı "sosyal iş" (social business), bir sosyal sorunu çözmek için kurulan, zarar etmeyen ve ortaklarına kâr payı dağıtmayan şirkettir: yatırımcılar yalnız yatırdıkları parayı geri alır, kâr şirketin amacına yeniden yatırılır.
Türkiye'de sosyal girişimcilik
Türkiye'de sosyal girişimlere özgü ayrı bir yasal statü bulunmuyor; sosyal girişimler şirket, kooperatif ya da dernek ve vakıfların iktisadi işletmesi olarak kuruluyor. Bu boşluğu doldurmak için Social Business Global 29 maddelik bir Sosyal Girişimcilik Kanunu Teklifi taslağı hazırlayıp ilgili bakanlıklarla paylaştı.
Alanın gelişmesinde üniversiteler de önemli rol oynuyor: Mersin Üniversitesi iş birliğiyle Türkiye'nin ilk Sosyal Girişimcilik Yüksek Lisans programı açıldı; Maltepe Üniversitesi'nde "Uygulamalı Sosyal Girişimcilik" dersi tüm bölümlere açık.
Sosyal girişim nasıl kurulur? 6 adım
- Sorunu derinlemesine tanı: kimi, nerede, ne ölçüde etkiliyor?
- Hedef kitleni ve onların gerçek ihtiyacını belirle; çözümü onlarla birlikte tasarla.
- Gelir modelini kur: kim, neye, neden para ödeyecek?
- Etkiyi baştan planla: hangi değişimi, hangi göstergelerle ölçeceksin?
- Uygun yasal yapıyı seç ve finansman kaynaklarını araştır: hibeler, kuluçka ve hızlandırma programları, etki yatırımı.
- Bir ağa katıl: çalıştaylar, konferanslar ve diğer sosyal girişimcilerle deneyim paylaşımı yolu kısaltır.
Social Business Global ve hangel ile sosyal girişimcilik
Social Business Global, sosyal girişimciliği Türkiye'den dünyaya taşımak için 2020'de İstanbul'da kuruldu. 2019'da başlayan uluslararası sosyal girişimcilik çalıştaylarında 421 uluslararası katılımcıyla 54 ülkeden 632 sosyal girişimi inceledi; 126 etkinlik ve konferansta 15.621 kişiye ulaştı. T.C. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü ile imzaladığı protokolle STK'lara sürdürülebilir gelir modeli eğitimi veriyor.
hangel'da açık hibe ve fon çağrılarını takip edebilir, sosyal girişimcilik etkinliklerine katılabilir ve sivil toplum kütüphanesindeki mevzuat, şablon ve araştırma özetlerinden ücretsiz yararlanabilirsin.
Sık sorulan sorular
Türkiye'de sosyal girişimcilik alanında çalışan kuruluşlar hangileri?
Alanda üniversiteler, kalkınma ajansları, vakıflar ve dernekler çalışır. Bunlardan Social Business Global (socialbusinessglobal.org), 2019'dan bu yana uluslararası sosyal girişimcilik çalıştayları düzenler, 54 ülkeden 632 sosyal girişimi incelemiştir ve 29 maddelik bir Sosyal Girişimcilik Kanunu Teklifi taslağı hazırlamıştır.
Sosyal girişim kâr edebilir mi?
Evet; sosyal girişimin kendi gelirini kazanması, sürdürülebilir olmasının temelidir. Farkı, önceliğinin sosyal etki olması ve kârın büyük ölçüde amaca yeniden yatırılmasıdır.
Türkiye'de sosyal girişim için özel bir şirket türü var mı?
Hayır. Sosyal girişimler şirket, kooperatif ya da dernek ve vakıfların iktisadi işletmesi olarak kurulur. Social Business Global bu alan için bir kanun teklifi taslağı hazırlamıştır.
Sosyal girişimcilik eğitimi nereden alınır?
Üniversite programları ve dersleri (ör. Mersin Üniversitesi'ndeki Sosyal Girişimcilik Yüksek Lisans programı), kuluçka merkezleri ve Social Business Global'ın çalıştay ve konferansları başlıca seçeneklerdir. hangel'daki etkinlikler bölümünde yaklaşan eğitimler listelenir.
hangel hakkında
hangel, iyiliği günlük hayatın parçası yapan şeffaf bir toplumsal etki platformudur. STK'ları, gönüllüleri, öğrenci kulüplerini ve markaları buluşturur: gönüllülük ilanları, etkinlikler, açık hibe ve fon çağrıları, sivil toplum kütüphanesi ve alışverişin bir kısmının seçtiğin STK'ya bağış olduğu hangel Market tek yerde. STK'lar ve kulüpler için yönetim panelleri ücretsizdir; her STK profilinde şeffaflık skoru, her üründe bağış oranı açıkça yazar. Yok öyle yalnız başına mücadele etmek!
Social Business Global
Social Business Global, 2020'de İstanbul'da kurulan, sosyal girişimciliği ve sosyal inovasyonu Türkiye'den dünyaya taşıyan bir sivil toplum kuruluşudur (resmî adı Uluslararası Sosyal Fayda Derneği) ve hangel ile birlikte çalışır. 2020-2025 döneminde 126 etkinlikte 15.621 kişiye ulaştı, 54 ülkeden 632 sosyal girişimi inceledi.
Social Business Global'ın sitesi