hangel’ın Hikâyesi. Dünyayla Paylaşın.

hangel, platformda verdiği gönüllülük, etkinlik katılımı ve kan bağışı sertifikalarını, kurumlara verdiği etki sertifikalarını ve rozetlerini Open Badges 3.0 standardında, W3C doğrulanabilir belge (Verifiable Credentials) teknolojisiyle dijital olarak imzalamaya başladı. Bu teknoloji, Avrupa Birliği’nin Europass dijital belgelerinde de kullanılıyor. Böylece hangel’dan alınan bir belge, dünyanın her yerinde bağımsız olarak doğrulanabilen dijital bir kayda dönüşüyor.

Her sertifika, herkese açık did:web:hangel.org kimliğine bağlı iki ayrı anahtarla, Ed25519 ve RSA-2048 ile imzalanıyor. Açık anahtarlar hangel.org alan adında yayımlanıyor; içerikte tek bir harf bile değişirse imza geçersiz oluyor. Bir işveren, üniversite ya da kurum, sertifikanın gerçekten hangel tarafından verildiğini ve üzerinde değişiklik yapılmadığını, sertifikadaki doğrulama bağlantısından (hangel.org/verify/…), QR koddan ya da sertifika koduyla hangel.org/c adresinden tek tıkla kontrol edebiliyor. İmzalı dosya, herhangi bir Open Badges 3.0 uyumlu doğrulayıcıyla da denetlenebiliyor.

Doğrulama sayfası, sunucunun verdiği sonuca güvenmekle yetinmiyor: hangel’ın açık anahtarını kendisi çekiyor ve imzayı ziyaretçinin tarayıcısında yeniden kontrol ediyor. Sayfada dijital imza, did:web kurum kimliği, QR ve benzersiz kod ile ESCO beceri eşlemesi gibi doğrulama yöntemleri ayrı ayrı gösteriliyor. Kişisel verilerin korunması için alıcının e-posta adresi belgeye yalnızca tuzlu özet (hash) olarak giriyor.

Sertifika sahipleri belgelerini tek tıkla LinkedIn profillerine ekleyebiliyor, doğrulama bağlantısını CV’lerine ya da başvuru formlarına koyabiliyor, belgeyi Open Badges dosyası (JSON) ya da imzalı VC-JWT dosyası olarak indirebiliyor ve yazdırabiliyor. Gönüllüler için hazırlanan Sosyal Etki Transkripti (hangel.org/volunteer/transcript), onaylı gönüllülük kayıtlarından toplam saati, beceri listesini ve her kaydın doğrulama bağlantısını tek belgede topluyor.

Sertifikalardaki beceriler, Avrupa Komisyonu’nun beceri sınıflandırması ESCO ile eşleştiriliyor ve sertifikanın içine makinece okunabilir biçimde yazılıyor. Yalnızca anlamı birebir örtüşen beceriler eşleniyor; her ESCO adresi resmî ESCO arayüzünden doğrulanıyor. Böylece gönüllülerin kazandığı beceriler, iş başvurularında ve insan kaynakları sistemlerinde Avrupa’nın ortak beceri diliyle görünür hâle geliyor. Gönüllülük kayıtları ise Avrupa Gençlik Forumu’nun Gönüllülerin Hakları ve Sorumlulukları Avrupa Şartı ilkeleri doğrultusunda tutuluyor.

hangel ayrıca dijital belgeler alanında küresel standartları geliştiren W3C Credentials Community Group’a katıldı. Sertifika altyapısı sivil toplum kuruluşlarına ücretsiz: hangel’da etkinlik ya da gönüllülük ilanı yayımlayan kuruluşlar, katılımcılarına ve gönüllülerine bu sertifikaları ek bir maliyet olmadan verebiliyor.

hangel, gönüllülük deneyiminin işe alım süreçlerinde iş tecrübesi olarak değerlendirilmesini hedefleyen Gönüllülük Odaklı İstihdam Protokolü’nü hazırladı ve kariyer platformları ile işverenlerle paylaşmaya başladı. Protokolün amacı, toplum yararına çalışan bireylerin emeğini iş dünyasında görünür kılmak ve adayların gönüllülük deneyiminin işe alımda dikkate alınmasını kolaylaştırmak. Konu özellikle gençler için önem taşıyor: TÜİK’in İstatistiklerle Gençlik 2025 verisine göre 15–24 yaş arasındaki gençlerin %23,3’ü ne eğitimde ne istihdamda; TÜİK İşgücü İstatistikleri 2025’e göre bu yaş grubunda işsizlik oranı %15,3.

Protokol, bir uygulama rehberiyle birlikte hazırlandı. Rehber, şirketlerin işe alımda adayların gönüllülük deneyimini nasıl değerlendirebileceğine ilişkin ilkeleri içeriyor. Hedef, gönüllülüğü bir hobiden öte, değerli bir deneyim olarak konumlandırmak ve toplum yararına çalışan bireylerin öne çıktığı bir liyakat anlayışını yaygınlaştırmak.

Protokolün temelinde doğrulanmış veri var. hangel’da gönüllülük saatleri, etkinlik yerindeki ekranda görünen QR kod ya da 6 haneli kodla alınan yoklamanın üzerine işleniyor; gönüllülükte yalnızca başvurusu onaylanmış kişi yoklamaya girebiliyor. Tamamlanan gönüllülük, ilanı açan sivil toplum kuruluşunun onayıyla kayda geçiyor ve Open Badges 3.0 standardında dijital olarak imzalanan bir sertifikaya dönüşüyor. Böylece bir adayın beyan ettiği gönüllülük deneyimi, işveren tarafından tek tıkla doğrulanabiliyor.

Gönüllüler, onaylı kayıtlarını Sosyal Etki Transkripti’nde (hangel.org/volunteer/transcript) toplu olarak görebiliyor: toplam gönüllülük saati, BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’ndan hangisine kaç saat katkı verildiği, kazanılan beceriler ve her kaydın doğrulama bağlantısı. Sertifikalardaki beceriler Avrupa beceri sınıflandırması ESCO ile eşleştiriliyor ve belge tek tıkla LinkedIn profiline eklenebiliyor. hangel ayrıca tamamlanan her gönüllülük saatini, yapılan işin saatlik karşılığına göre Türk lirası değerine çeviriyor; meslek ücretleri ISCO-08 meslek sınıflamasına ve TÜİK kazanç verisine dayanıyor.

hangel, bu çalışma kapsamında kariyer platformu eleman.net ile iş birliği anlaşması yaptı. Anlaşma, gönüllülük deneyiminin iş tecrübesi olarak görünür olmasını ve hangel’daki gönüllülük ilanlarının kariyer platformunda yayımlanmasını kapsıyor. Şirketlerin insan kaynakları ekipleri ise çalışan gönüllülüğünü hangel’daki kurumsal panellerinden yönetebiliyor; bu veriler şirketlerin sürdürülebilirlik raporlarına aktarılabiliyor.

Protokole katılmak isteyen kariyer platformları ve işverenler turkiye@hangel.org adresinden iletişime geçebilir. Şirketler için iletişim formu hangel.org/contact/companies adresinde, protokolle ilgili bilgiler ise hangel.org/hangelassociation/projects/istihdam-protokolu sayfasında yer alıyor.

Uluslararası Sosyal Fayda Derneği (Social Business Global), Türkiye’de sosyal girişimciliğe hukuki bir çerçeve kazandırmayı amaçlayan “Sosyal Fayda ve Sürdürülebilirlik Odaklı Sosyal Girişimcilik Kanunu Teklifi” taslağını politika geliştirme amacıyla hazırladı ve ilgili bakanlıklarla paylaştı. Metin bir sivil toplum taslağıdır; TBMM’ye sunulmuş ya da yürürlükte olan bir kanun değildir. Taslak, hangel.org/hangelassociation/legislation adresinde madde madde görüşe açık.

Türkiye’de sosyal girişimciliğe özgü bir kanun henüz bulunmuyor. Sosyal girişimler dernek, vakıf, kooperatif ya da şirket gibi mevcut yapıların içinde, sosyal amaçlarını yansıtmayan kalıplarla çalışmak zorunda kalıyor. Statüleri uygun olmadığı için hibelere, teşviklere, kamu ihalelerine ve Ar-Ge desteklerine çoğu zaman başvuramıyorlar. Sosyal girişimlerin sayısını ve etkisini gösteren merkezî bir kayıt da yok; bu durum politika üretmeyi ve kaynakları doğru yere yönlendirmeyi zorlaştırıyor.

29 maddeden oluşan taslak; sosyal girişimin tanımını, kuruluş ve denetim esaslarını ve teşvik mekanizmalarını ele alıyor. Taslağa göre bir sosyal girişim, kârının en az %60’ını sosyal etkiye yönlendirmek, çalışanlarının en az %60’ını dezavantajlı kişilerden istihdam etmek ya da üretimde sosyal fayda alanlarını en az %60 oranında desteklemek koşullarından en az birini sağlıyor. Sosyal Girişim Faaliyet Belgesi başvurusunun en geç 7 iş gününde sonuçlanması ve sosyal girişimlerin vergi levhasındaki “Sosyal Şirket” ibaresiyle tanınması öngörülüyor.

Taslak, sosyal girişimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyet ve etki raporlarının DERBİS üzerinden izlenmesini, bakanlıkların bölgesel sosyal ihtiyaçları kırmızı, turuncu ve sarı öncelik kodlarıyla haritalayıp açık veri olarak paylaşmasını ve başvuruların 81 ildeki il sivil toplumla ilişkiler müdürlükleri aracılığıyla çevrim içi yapılmasını da öneriyor. Teklife eşlik eden istihdam odaklı gönüllülük protokolüyle, gönüllülük deneyiminin işe alımda değerlendirilmesi de gündeme getiriliyor.

Hazırlık sürecinde, sosyal girişimciliği ya da sosyal ekonomiyi yasal olarak düzenleyen 47 ülke ve bölgenin mevzuatı, yalnızca resmî kaynaklara dayanılarak incelendi. Bunların 33’ünde düzenleme yürürlükte, 5’inde eyalet ya da bölge düzeyinde; diğerleri kabul edilmiş ama yürürlüğe girmemiş, teklif aşamasında, strateji düzeyinde ya da kaldırılmış düzenlemeler. Sayfada ayrıca ahilikten vakıf geleneğine, ilk kooperatiflerden Birleşmiş Milletler’in sosyal ve dayanışma ekonomisi kararına uzanan bir zaman çizelgesi ile Türkiye’deki dezavantajlı gruplara ilişkin, kaynağı ve yılı belirtilmiş resmî istatistikler yer alıyor.

Sosyal girişimciler, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumları görüşlerini teklifin geneline, tek tek maddelere ya da eklere hangel.org/hangelassociation/legislation adresinden iletebilir. Görüşler, sayıları ona ulaştığında hep birlikte sayfada yayımlanıyor.

hangel’ı geliştiren Uluslararası Sosyal Fayda Derneği (Social Business Global), T.C. İçişleri Bakanlığı ile imzalanan protokol kapsamında, sivil toplum kuruluşlarının sürdürülebilirliğini güçlendirmeye yönelik “STK’lar için Gelir Modelleri” konferans programını yürütüyor. “Sivil Toplum Kuruluşlarında Gelir Modeli Oluşturma ve Sürdürülebilirlik” başlığını taşıyan program 9 ilde 13 konferansı kapsıyor. İçişleri Bakanlığı’nın yürütücü, Social Business Global’in ortak yürütücü olduğu program, İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından destekleniyor.

Programın amacı, STK’ların tek bir bağış kaynağına bağlı kalmadan sürdürülebilir ve çeşitlendirilmiş bir gelir modeli kurmasına destek olmak. Konferanslarda beş başlık işleniyor: bireysel, kurumsal ve düzenli bağış modellerini bir arada kurgulamayı anlatan bağışçı çeşitlendirme; markalarla sürdürülebilir sponsorluk ve sosyal sorumluluk protokolleri tasarlamayı anlatan kurumsal iş birlikleri; destekçilerin günlük alışverişini düzenli gelire dönüştüren alışverişle bağış modeli; iktisadi işletme ve gelir getirici faaliyetlerle kurumu mali olarak güçlendirmeyi anlatan sosyal girişimcilik; şeffaflık endeksi ve raporlamayla bağışçı güvenini kazanmayı anlatan şeffaflık ve güven.

Program sayfasında ayrıca STK’ların başvurabileceği ulusal ve uluslararası hibe ve destek programları, başvuru yollarıyla birlikte derleniyor. Böylece katılımcılar, konferansta öğrendiklerini kurumlarında hemen uygulamaya geçirebilecek kaynaklara tek yerden ulaşabiliyor. Sayfada ayrıca projenin eğitim belgelerini ve raporlarını içeren bir kütüphane, projeye katılan ve desteklenen kuruluşların listesi ve takvim ile duyuruları iletecek bir bülten aboneliği bulunuyor.

Konferanslar ücretsiz. Dernek, vakıf ve spor kulüplerinin gönüllü ve yöneticilerine yönelik programda her STK için başkan ve iki kişilik kontenjan planlanıyor; genç yöneticilere öncelik verilmesi rica ediliyor. Katılımcılara resmî katılım sertifikası veriliyor. hangel’ın verdiği etkinlik sertifikaları Open Badges 3.0 standardında dijital olarak imzalanıyor ve tek tıkla doğrulanabiliyor.

Konferans takvimi, kayıt ve konferans sunumu hangel.org/gelir-modeli-konferanslari adresinde yer alıyor. Katılmak isteyenler şehirlerini seçip giriş yaparak kaydını oluşturabiliyor; tarihi ve yeri netleşen yeni duraklar bu sayfada duyuruluyor. Takvimde yakında açılacak şehirler arasında Batman, Adana ve Diyarbakır bulunuyor.

hangel, bu iş birliğiyle sivil toplumun kurumsal kapasitesini artırmayı ve STK’ların topluma daha geniş ölçekte ulaşmasına katkı sunmayı hedefliyor. Platform; gönüllülük ve etkinlik yönetimi, QR ile yoklama, doğrulanabilir sertifika, şeffaflık endeksi ve alışverişle bağış gibi araçları STK’lara ücretsiz sunuyor.

Sürdürülebilir sosyal etki, tek tek eylemlerin toplamından çok daha fazlasını gerektirir: tutarlı, hedeflenmiş ve doğrulanmış bir aksiyon zinciri. hangel, bireylerin sosyal hassasiyetleri ile STK kategorilerini eşleştirerek gönüllülük ve destek kayıtlarının hangi BM Sürdürülebilir Kalkınma Amacına (SKA) katkı sağladığını ölçer. Her gönüllülük ilanı bir sosyal alana bağlıdır ve bu alan, ilanın hangi amaçlarla ilişkilendirileceğini belirler: eğitim alanındaki gönüllülük SKA 4 Nitelikli Eğitim, sağlık alanındaki gönüllülük ise SKA 3 Sağlık ve Kaliteli Yaşam ile eşlenir.

Eşleştirme, gönüllüye rastgele ilan göstermek yerine kişinin profiline en uygun fırsatları öne çıkarır. Bir ilan ile gönüllü arasındaki uyum 100 üzerinden hesaplanır: beceri örtüşmesi 30, ilgi alanlarının örtüşmesi 20, aynı şehirde olmak 20, gün ve saat uygunluğu 15, çalışma biçimi 10 ve dil 5 puan ağırlık taşır. Uyumu en çok artıran nedenler, gönüllüye kısa açıklamalarla gösterilir; böylece kişi bir ilanın neden kendisine önerildiğini görür.

Platformun “rozet sistemi”, bireyin uzun vadeli yardımseverlik yolculuğunu görselleştiren bir mekanizmadır. Bu sistem yardımseverliği oyunlaştırmak için değil, bireyin kendi etki haritasını görmesine olanak tanıyan bir geri bildirim katmanı olarak tasarlandı. Her seviye, kullanıcının belirli bir sosyal alanda gösterdiği tutarlılığı temsil eder.

Rozetler 19 sosyal alanda verilir; bunlar arasında eğitim, çevre, afet, sağlık, kan bağışı, hayvanlar, göç ve mülteciler, engelsiz yaşam, yaşlılık ve spor bulunur. Her alanın beş seviyesi vardır: Bakır, Bronz, Gümüş, Altın ve Platin. Puanlar kullanıcının gerçek etkinliğinden hesaplanır: tamamlanan gönüllülük kayıtları ilgili alana yazılır; alışverişle bağış yoluyla desteklenen STK’nın faaliyet alanı o alandaki rozete puan kazandırır; platforma davet edilen her yeni kullanıcı ise “hangel Gönüllüsü” alanına puan ekler. Kullanıcılar rozetlerini ve ilerlemelerini hangel.org/my-badges sayfasında görebilir.

Verinin yönü yalnızca bireyden kuruma akmaz. STK’lar yasal belge ve raporlarını yükleyerek 0 ile 100 arasında bir şeffaflık puanı alır ve bu puan profillerinde herkese açık görünür. Destekçiler böylece emek ya da alışverişle destek verdikleri kuruluşun hesap verebilirliğini kendi gözleriyle değerlendirebilir.

Etki ölçümünde izlenen yaklaşım, hangel’ın Sosyal Etki Ölçüm ve Raporlama Metodolojisi’nde açıklanmıştır (hangel.org/settings/contracts/sosyal-etki-metodolojisi). hangel, bu altyapıyı uluslararası gönüllülük ağları ve sosyal girişim ekosistemiyle uyumlu standartlarda geliştirmeye devam etmektedir.

Pek çok sivil toplum kuruluşu, dijital altyapı eksikliği nedeniyle topluma ulaşmakta ve etkisini görünür kılmakta zorlanıyor. hangel, yerel STK’lara büyüklüklerinden bağımsız olarak kurumsal düzeyde bir gönüllülük, raporlama ve etki ölçüm altyapısı sunmayı amaçlıyor. Hedef, dijital araçlara ayrı bir bütçe ayıramayan kuruluşların da büyük kurumlarla aynı araçlara erişebilmesi.

Bu altyapı, bir STK’nın gündelik işini tek panelde topluyor. Kuruluşlar gönüllülük ilanı açıp başvuruları yönetebiliyor, fiziksel ya da online etkinlik oluşturup kayıt alabiliyor ve katılımı kapıda QR kodla doğrulayabiliyor. Destekçi tabanının yaş, şehir, meslek ve ilgi alanı dağılımı canlı grafiklerle izlenebiliyor. Kuruluşlar yasal belge ve raporlarını yükleyerek 0 ile 100 arasında bir şeffaflık puanı alıyor; bu puan profillerinde herkese açık görünüyor. Ekip üyelerine genel yönetici, gönüllü koordinatörü ya da mali işler gibi kapsamı belirli roller verilebiliyor. Panel STK’lara ücretsiz; başvuru ve tanıtım bilgileri hangel.org/ngo adresinde.

Altyapının bir diğer ayağı kaynak. hangel Market’te anlaşmalı mağazalardan yapılan alışverişte oluşan komisyonun STK payı, alışverişi yapanın seçtiği kuruluşa yönlendiriliyor; alışveriş yapan kişi ek bir ücret ödemiyor. Böylece küçük bir dernek de destekçilerinden ek ödeme istemeden düzenli bir kaynak oluşturabiliyor.

Platform, çok dilli içerik desteği ve ülke bazlı hukuki belgeleriyle küresel ölçekte yerel bir deneyim sunmayı hedefliyor. Türkiye’de kullanıcı ve kuruluşlarla yapılan sözleşmeler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK), 5253 sayılı Dernekler Kanunu’na ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’na atıf yapıyor. Platformun politika belgelerinde ayrıca Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), Kaliforniya’nın tüketici gizliliği yasası CCPA ve ABD’de çocukların çevrim içi verilerini koruyan COPPA referans alınıyor. Sözleşme ve politika belgelerinin tamamı hangel.org/settings/contracts adresinde herkese açık.

Etki verisinde hangel’ın yaklaşımı, kişisel bilgileri dışarıda bırakan toplu raporlamadır. Sosyal etki ölçüm metodolojisine göre raporlamada toplulaştırılmış ve anonimleştirilmiş veri esas alınıyor; kişisel veriler KVKK’ya uygun işleniyor ve kan grubu gibi özel nitelikli sağlık verileri bireyi tanımlanabilir kılacak biçimde paylaşılmıyor. Amaç, STK’ların kendi web sitelerinde, faaliyet raporlarında ve fon başvurularında kullanabileceği ölçülebilir bir etki verisi sunmak. Bu yaklaşım, bağışçı güvenini ve STK’ların hesap verebilirliğini destekliyor.

hangel, bireylerin gönüllülük, bağış ve topluluk katılımı yoluyla ürettiği sosyal etkiyi ölçülebilir, paylaşılabilir ve doğrulanabilir hâle getirme vizyonuyla kurulmuştur. Platform, kullanıcının her bir nitelikli eylemini sosyal alan bazlı puan modeline aktararak hem birey hem de iş birliği yaptığı sivil toplum kuruluşu için şeffaf bir etki haritası üretir.

Vizyonumuz, yardımseverliği tek seferlik bir jest olmaktan çıkarıp sürdürülebilir, izlenebilir bir alışkanlığa dönüştürmektir. Bu doğrultuda hangel, bireylerin destekledikleri kuruluşların gerçek faaliyetlerini görebildiği ve gönüllülük saatlerinin onaylanan kayıt zincirine bağlandığı bir altyapı geliştirmektedir.

hangel’da bağış, alışveriş üzerinden gerçekleşir: destekçi anlaşmalı mağazalardan alışveriş yaptığında oluşan komisyonun STK payı, seçtiği kuruluşa yönlendirilir ve destekçi ek bir ücret ödemez. Gönüllülükte ise katılım, etkinlik yerinde QR kodla alınan yoklamayla kayda geçer. Bu iki kaynak, kullanıcının destek verdiği sosyal alanlarda rozet ve seviye olarak görünür hâle gelir; STK’lar ise yasal belge ve raporlarını yükleyerek profillerinde herkese açık bir şeffaflık puanı taşır.

Platform, etki ölçümünde SROI (Social Return on Investment, sosyal yatırım getirisi) ve “Theory of Change” (değişim teorisi) metodolojilerini referans alır. hangel’ın yayımladığı Sosyal Etki Ölçüm ve Raporlama Metodolojisi; girdiden faaliyete, çıktıdan sonuca ve etkiye uzanan değişim zincirini, Social Value International’ın SROI standardını ve yedi ilkesini, GIIN’in IRIS+ gösterge taksonomisini ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile gösterge düzeyinde hizalamayı esas alır.

Metodoloji, mevcut durumu da açıkça yazar: ana hizmet alanları için değişim teorisi zincirlerinin taslakları oluşturulmuştur, SROI yöntemi benimsenmiş ve pilot uygulama aşamasındadır, henüz bağımsız bir etki güvencesi alınmamıştır. hangel, SROI’nin “aşırı iddiada bulunmama” ilkesi gereğince yalnızca doğrulanabilir sonuçları raporlarına dahil etmeyi taahhüt eder. hangel, takvim yılı esasına göre bir yıllık etki raporu yayımlamayı hedefler; rapor değişim teorisi özetini, gösterge sonuçlarını, varsa SROI tahminlerini, kullanılan varsayımları ve sınırlılıkları içerecektir. Metodolojinin tam metni hangel.org/settings/contracts/sosyal-etki-metodolojisi adresindedir.

Kullanıcı verisi en az veri ilkesiyle toplanır; KVKK ve GDPR çerçevesinde işlenir. Etki raporlamasında toplulaştırılmış ve anonimleştirilmiş veri esas alınır; kan grubu gibi özel nitelikli sağlık verileri bireyi tanımlanabilir kılacak biçimde paylaşılmaz.