Sözlük
Sivil toplum, gönüllülük, bağış ve sosyal etki kavramları ile hangel'da kullanılan terimler: kısa tanım, ayrıntılı açıklama, ilgili terimler ve kaynaklar.
Sivil Toplum Sözlüğü 57 terimhangel Sözlüğü 24 terim
Yayımlayan: hangel - Uluslararası Sosyal Fayda Derneği (Social Business Global) · Son güncelleme:
A
Afet gönüllülüğü
Deprem, sel gibi afet dönemlerinde eğitim almış gönüllülerin saha ve destek görevlerinde koordineli olarak yer alması.
hangel Sözlüğü
Afet yönetimi
Afet öncesi, sırası ve sonrasında zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarını kapsayan süreç.
Sivil Toplum Sözlüğü
Ayni bağış
Para yerine mal olarak yapılan bağış: gıda, giyecek, kırtasiye, kitap, cihaz gibi.
Sivil Toplum Sözlüğü
B
Bağış
Bir kişinin ya da kurumun karşılık beklemeden para, mal ya da hizmetini bir kuruluşa veya bir amaca aktarması.
Sivil Toplum Sözlüğü
Bağış işlemi
hangel Market'teki bir alışverişten seçilen STK'ya aktarılan bağış payının kaydı.
hangel Sözlüğü
Bağış makbuzu (alındı belgesi)
Bir kuruluşun bağış ya da aidat tahsil ettiğini gösteren belge; derneklerde alındı belgesi olarak düzenlenir ve elektronik olarak da verilebilir.
Sivil Toplum Sözlüğü
Bağış oranı
hangel Market'te bir alışverişin yüzde kaçının seçilen STK'ya bağış olarak aktarılacağını gösteren oran; her üründe açıkça yazar.
hangel Sözlüğü
Bağışçılık (hayırseverlik)
Gerçek veya tüzel kişilerin para, mal, hizmet ya da zamanlarını toplumsal fayda için düzenli ve bilinçli olarak aktarması.
Sivil Toplum Sözlüğü
Başvuru durumu
Bir gönüllülük ilanına ya da etkinliğe yapılan başvurunun aşaması: Beklemede, Onaylandı ya da Reddedildi.
hangel Sözlüğü
D
Dayanışma ekonomisi
Rekabet yerine iş birliğini, kâr yerine ortak faydayı esas alan ekonomik ilişki ve örgütlenme biçimleri.
Sivil Toplum Sözlüğü
Değişim teorisi (Theory of Change)
Bir çalışmanın uzun vadeli amacına hangi ara sonuçlar ve varsayımlar üzerinden ulaşacağını gösteren planlama ve değerlendirme çerçevesi.
Sivil Toplum Sözlüğü
DERBİS (Dernekler Bilgi Sistemi)
İçişleri Bakanlığının derneklerin kuruluş, bildirim, beyanname ve diğer işlemlerini elektronik olarak yürüttüğü bilgi sistemi.
Sivil Toplum Sözlüğü
Dernek
Kazanç paylaşma dışında ortak bir amaç için en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirdiği tüzel kişilik (5253 sayılı Kanun md. 2).
Sivil Toplum Sözlüğü
Dezavantajlı grup
Ekonomik, sosyal veya kültürel nedenlerle toplumsal fırsatlara erişimi güçleşmiş kişilerden oluşan grup.
Sivil Toplum Sözlüğü
Doğrulanmış STK
Resmî belgeleri ve kayıt bilgileri hangel tarafından incelenmiş, güvenilirlik ölçütlerini sağlamış sivil toplum kuruluşu.
hangel Sözlüğü
E
Etki ölçümü
Bir proje ya da kuruluşun ürettiği değişimi nitel ve nicel yöntemlerle ölçme ve raporlama süreci.
Sivil Toplum Sözlüğü
Etki raporu
Bir STK'nın, kulübün ya da markanın belirli bir dönemde yürüttüğü faaliyetlerin ölçülebilir sosyal sonuçlarını gösteren rapor.
hangel Sözlüğü
Etki skoru (Impact Score)
Bir kullanıcının, STK'nın ya da markanın hangel'da ürettiği kümülatif sosyal etkiyi sayısal olarak gösteren gösterge.
hangel Sözlüğü
F
Federasyon
Kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin bir araya gelerek kurduğu üst kuruluş (Türk Medeni Kanunu md. 96).
Sivil Toplum Sözlüğü
Fon
Belirli bir amaç için ayrılmış ve yönetilen para kaynağı; sivil toplumda çoğu zaman hibe programlarını ve destek kaynaklarını anlatır.
Sivil Toplum Sözlüğü
Fon geliştirme (kaynak geliştirme)
STK'ların faaliyetlerini sürdürebilmek için bağış, hibe, sponsorluk, aidat ve iktisadi faaliyet gibi yollarla kaynak oluşturma çalışması.
Sivil Toplum Sözlüğü
G
Genel kurul
Derneğin üyelerinden oluşan en yetkili organı; olağan toplantısını en geç üç yılda bir yapar (Türk Medeni Kanunu md. 74).
Sivil Toplum Sözlüğü
Gönüllü politikası
Bir STK'nın gönüllülerle ilişkisini, gönüllülerin hak ve sorumluluklarını ve kuruluşun gönüllülere karşı taahhütlerini tanımlayan yazılı belge.
Sivil Toplum Sözlüğü
Gönüllü profili
Kullanıcının becerilerini, ilgi alanlarını, sertifikalarını ve gönüllülük geçmişini içeren hangel profili.
hangel Sözlüğü
Gönüllü rozeti
Tamamlanan gönüllülükler, bağışlar ve sosyal alan başarımı sonucunda kullanıcıya verilen seviyeli (Bronz, Gümüş, Altın, Platin, Elmas) başarı simgesi.
hangel Sözlüğü
Gönüllülük
Bir kişinin karşılık beklemeden ve kendi isteğiyle zamanını, bilgisini ve becerisini kendi hanesi dışındaki insanların, bir topluluğun ya da doğanın yararına sunması.
Sivil Toplum Sözlüğü
Gönüllülük saati
Kullanıcının tamamladığı gönüllülük görevlerinin toplam süresi; etki skorunu etkileyen temel göstergelerden biri.
hangel Sözlüğü
H
Hak temelli yaklaşım
Yardımı bir lütuf olarak değil, insan haklarının gereği olarak gören ve desteklenen kişileri hak sahibi olarak konumlandıran yaklaşım.
Sivil Toplum Sözlüğü
hangel
İyiliği günlük hayatın parçası yapan, Türkiye merkezli toplumsal etki platformu: STK'ları, gönüllüleri, öğrenci kulüplerini ve markaları buluşturur.
hangel Sözlüğü
hangel Puanı
Kullanıcının hangel'da oluşturduğu etkiyi gönüllülük, bağış, öğrenme ve sosyal katılım gibi davranışlar üzerinden gösteren dinamik puan.
hangel Sözlüğü
hangel yapay zekâ yardımcısı
hangel içinde kullanıcıları, STK'ları ve markaları yapay zekâ desteğiyle yönlendiren dil modeli tabanlı yardımcı.
hangel Sözlüğü
Hesap verebilirlik
Bir kuruluşun faaliyetlerinin ve sonuçlarının sorumluluğunu bağışçılara, gönüllülere, yararlanıcılara ve kamuya karşı üstlenmesi.
Sivil Toplum Sözlüğü
Hibe
Bir kurumun belirli bir proje ya da amaç için, geri ödenmemek üzere ve belirli koşullarla verdiği mali destek.
Sivil Toplum Sözlüğü
İ
İktisadi işletme
Bir derneğin ya da vakfın amacına kaynak sağlamak için yürüttüğü, ticari nitelikteki ve vergilendirilen faaliyet birimi.
Sivil Toplum Sözlüğü
İnsani yardım
Silahlı çatışma, afet veya kriz ortamlarında hayat kurtarmayı, acıyı hafifletmeyi ve insan onurunu korumayı amaçlayan yardım.
Sivil Toplum Sözlüğü
K
Kampanya
Belirli bir amaca yönelik farkındalık oluşturma, gönüllü toplama ya da destek çağrısı için yürütülen, süresi ve hedefi belli çalışma.
hangel Sözlüğü
Kamu yararı
Bir faaliyetin belirli bir grubun değil, toplumun geneline ya da geniş bir kesimine yarar sağlaması.
Sivil Toplum Sözlüğü
Kamu yararına çalışan dernek
İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla kamu yararına çalışan dernek statüsü verilen dernek.
Sivil Toplum Sözlüğü
Kamusal alan
Bireylerin ortak meseleleri özgürce tartışarak kamuoyu oluşturduğu toplumsal alan; kavram Jürgen Habermas ile özdeşleşmiştir.
Sivil Toplum Sözlüğü
Katılımcı demokrasi
Vatandaşların yalnız seçimlerde değil, karar alma süreçlerine doğrudan ve sürekli katılımını öne çıkaran demokrasi anlayışı.
Sivil Toplum Sözlüğü
Kırılgan grup
Afet, şiddet, yoksulluk gibi etkenlere karşı daha yüksek risk altında olan kesimler (çocuklar, yaşlılar, engelliler, göçmenler vb.).
Sivil Toplum Sözlüğü
Konfederasyon
Kuruluş amaçları aynı olan en az üç federasyonun bir araya gelerek kurduğu üst kuruluş (Türk Medeni Kanunu md. 97).
Sivil Toplum Sözlüğü
Kooperatif
Ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefaletle sağlamak amacıyla kurulan tüzel kişilik.
Sivil Toplum Sözlüğü
Kulüp / STK yönetim paneli
STK'ların, öğrenci kulüplerinin ve markaların profil, ilan, etkinlik, başvuru ve rapor işlerini yürüttüğü ücretsiz hangel arayüzü.
hangel Sözlüğü
Kurumsal gönüllülük
Şirket çalışanlarının, işverenlerinin desteği ve çoğu zaman mesai içinde ayrılan zamanla bir sosyal amaca gönüllü katkı vermesi.
Sivil Toplum Sözlüğü
Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS)
Şirketlerin ekonomik faaliyetlerini yürütürken toplumsal, çevresel ve etik sonuçları da gözeterek karar alması; çoğunlukla yasal zorunluluğun ötesinde gönüllü bir taahhüt.
Sivil Toplum Sözlüğü
L
Lobi çalışması
Politika yapıcılar üzerinde belirli bir amaç doğrultusunda etki oluşturmak için yürütülen sistemli ikna faaliyeti.
Sivil Toplum Sözlüğü
M
Marka desteği
Markaların hangel üzerinden yapılan satışlarından elde ettikleri gelirin bir kısmını seçilen STK'lara aktarması.
hangel Sözlüğü
Mikro kredi
Düşük gelirli kişilere, çoğu zaman teminat istenmeden verilen küçük tutarlı krediler; Muhammad Yunus ve Grameen Bank'ın öncülüğüyle yaygınlaştı.
Sivil Toplum Sözlüğü
Mikro-gönüllülük
Birkaç dakika ile birkaç saat arasında, çoğu zaman online olarak tamamlanan küçük ve tek seferlik gönüllülük görevleri.
Sivil Toplum Sözlüğü
Ö
Öğrenci kulübü
Üniversite ve lise bünyesinde kurulan; sosyal, kültürel, sportif ya da akademik faaliyetler yürüten öğrenci topluluğu.
hangel Sözlüğü
P
Platform üyeliği
Bir STK'nın hangel dışında üye olduğu federasyon, platform veya ağları gösteren profil bilgisi.
hangel Sözlüğü
S
Savunuculuk
Belirli bir kesimin hakkını ya da bir sorunu karar alıcılar ve kamuoyu nezdinde görünür kılmak için yürütülen örgütlü çalışma.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sivil toplum
Devletten ve piyasadan bağımsız; gönüllülük, dayanışma ve ortak fayda temelinde örgütlenen toplumsal alan.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sivil toplum kuruluşu (STK)
Kâr amacı gütmeden, devletten bağımsız olarak kamu yararına ya da ortak bir amaç için çalışan dernek, vakıf, üst kuruluş, platform veya inisiyatif.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal alan
Gönüllülük ve bağış faaliyetlerinin ait olduğu tematik kategori: eğitim, çevre, sağlık, afet, kültür-sanat gibi.
hangel Sözlüğü
Sosyal etki
Bir faaliyetin insanların hayatında ve toplumda neden olduğu, ölçülebilen olumlu ya da olumsuz değişim.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal etki değeri
Gönüllülük ve bağış faaliyetlerinin topluma sağladığı toplam faydanın parasal ve sembolik karşılığını anlatan gösterge.
hangel Sözlüğü
Sosyal girişim
Toplumsal bir amacı, kendi gelirini üreten bir faaliyetle gerçekleştiren ve kazancının çoğunu bu amaca yeniden yatıran kuruluş.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal girişimcilik
Toplumsal ya da çevresel bir sorunu çözmeyi temel amaç edinen ve bunu sürdürülebilir bir iş modeliyle yapan girişimcilik yaklaşımı.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal hassasiyet
Toplumdaki sorunları ve başkalarının ihtiyaçlarını fark etme, bunlara duyarlı davranma ve yardımı insan onurunu koruyarak yapma tutumu.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal inovasyon
Toplumsal sorunlara mevcut çözümlerden daha etkili, verimli ya da adil yeni çözümler (ürün, hizmet, model ya da süreç) geliştirilmesi.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal işletme (social business)
Kârını ortaklarına dağıtmak yerine toplumsal faydayı artırmak için yeniden yatıran işletme modeli; Muhammad Yunus'un tanımladığı biçimiyle bilinir.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal sermaye
Bireyler ve gruplar arasındaki güven, karşılıklılık normları ve iş birliği ağlarının toplam değeri.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sosyal sorumluluk
Bir kişinin ya da kurumun, eylemlerinin topluma ve çevreye etkilerini gözetme ve topluma karşı sorumluluk üstlenme yaklaşımı.
Sivil Toplum Sözlüğü
STK etik kodu
Bir sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerinde uyacağı temel ilkeleri (şeffaflık, eşitlik, çıkar çatışmasından kaçınma vb.) tanımlayan belge.
Sivil Toplum Sözlüğü
STK profili
Bir sivil toplum kuruluşunun hangel'da bilgilerini, faaliyetlerini, gönüllülük ilanlarını, etkinliklerini ve şeffaflık bilgilerini sergilediği sayfa.
hangel Sözlüğü
Süper yönetici (Super Admin)
hangel platformunun genel yönetiminden, içerik denetiminden ve kurum doğrulamalarından sorumlu yetkili rol.
hangel Sözlüğü
Sürdürülebilir kalkınma
Bugünün ihtiyaçlarını, gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme imkânından ödün vermeden karşılayan kalkınma anlayışı.
Sivil Toplum Sözlüğü
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)
Birleşmiş Milletler üye devletlerinin 2015'te kabul ettiği, 2030'a kadar ulaşılması hedeflenen 17 küresel amaç (Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri olarak da anılır).
Sivil Toplum Sözlüğü
Ş
Şeffaflık
Bir kuruluşun mali bilgilerini, karar süreçlerini ve faaliyet sonuçlarını paydaşlarıyla açık ve denetlenebilir biçimde paylaşması.
Sivil Toplum Sözlüğü
Şeffaflık puanı
Bir STK'nın yasal belgeleri, mali bilgileri ve faaliyet paylaşımı gibi ölçütleri karşılama düzeyini gösteren hangel puanı.
hangel Sözlüğü
T
Topluluk katkısı
Kullanıcıların bağış, gönüllülük, paylaşım ve davet gibi yollarla toplulukla kurduğu etkileşimlerin toplamı.
hangel Sözlüğü
Tüzük
Bir derneğin ya da üst kuruluşun adını, amacını, üyelik koşullarını, organlarını ve işleyişini belirleyen kuruluş belgesi.
Sivil Toplum Sözlüğü
U
Uluslararası STK (INGO)
Birden fazla ülkede faaliyet gösteren; insani yardım, insan hakları, çevre veya kalkınma alanında çalışan sivil toplum kuruluşu.
Sivil Toplum Sözlüğü
V
Vakıf
Gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğu (Türk Medeni Kanunu md. 101).
Sivil Toplum Sözlüğü
Vakıf senedi
Vakfın adını, amacını, bu amaca özgülenen mal ve hakları, örgütlenme ve yönetim şeklini ve yerleşim yerini gösteren resmî belge (Türk Medeni Kanunu md. 106).
Sivil Toplum Sözlüğü
Vergi muafiyeti tanınan vakıf
Cumhurbaşkanı kararıyla vergi muafiyeti tanınan vakıf; bu vakıflara makbuz karşılığında yapılan bağışlar belirli sınırlar içinde vergiden indirilebilir.
Sivil Toplum Sözlüğü
Y
Yardım toplama
Halktan para, mal ya da hizmet olarak bağış toplanması; Türkiye'de 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'na göre izne tabidir.
Sivil Toplum Sözlüğü
Yerel kalkınma
Belirli bir coğrafi bölgede, yerel aktörlerin katılımıyla ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeyi hedefleyen yaklaşım.
Sivil Toplum Sözlüğü
Yurttaş bilimi (Citizen Science)
Bilimsel araştırmalarda gönüllü vatandaşların veri toplama, gözlem ve analiz süreçlerine katılması.
Sivil Toplum Sözlüğü