Bağış nedir? Güvenli bağış nasıl yapılır?
Bağış, bir kişinin ya da kurumun karşılık beklemeden para, mal ya da hizmetini bir kuruluşa veya bir amaca aktarmasıdır. Güvenli bağış için kayıtlı bir dernek ya da vakıf seçmek, bağışı kuruluşun kendi adına açılmış hesabına yapmak ve makbuz istemek gerekir.
Yayımlayan: hangel - Uluslararası Sosyal Fayda Derneği (Social Business Global) · Son güncelleme:
Bağış nedir, ne değildir?
Bağış karşılıksızdır: bağışçı bir mal ya da hizmet satın almaz. Sivil toplum kuruluşları için bağış; çalışmalarını bağımsız ve sürdürülebilir biçimde yürütmenin temel kaynaklarından biridir.
- Aidat bağış değildir: dernek üyesinin tüzük gereği ödediği üyelik ücretidir.
- Sponsorluk bağıştan farklıdır: sponsor, desteği karşılığında görünürlük ya da reklam gibi bir karşılık bekler.
- Doğrudan yardım (komşuya, akrabaya, ihtiyaç sahibine elden yardım) değerlidir ama bir kuruluş aracılığıyla yapılan bağış gibi kayıt altına alınmaz.
Bağış türleri
Nakdi bağış
Para olarak yapılan bağıştır: banka havalesi, kredi kartı ya da kuruluşun resmî bağış sayfası üzerinden. Kayıt altında olduğu için en kolay izlenen bağış türüdür.
Ayni bağış
Mal olarak yapılan bağıştır: gıda, giyecek, kırtasiye, kitap, cihaz. Ayni bağışta kuruluşun gerçekten neye ihtiyaç duyduğunu önceden sormak, kullanılmayacak eşya yükünü önler.
Hizmet ve zaman bağışı
Bir uzmanlığın ücretsiz sunulmasıdır: hukuki danışmanlık, tasarım, eğitim, sağlık taraması. Bu, gönüllülükle iç içedir.
Düzenli bağış
Aylık ya da yıllık sabit tutarda yapılan bağıştır. Kuruluşun bütçesini önceden planlamasını sağladığı için tek seferlik büyük bağışlardan çoğu zaman daha değerlidir.
Kurumsal bağış ve alışverişten bağış
Şirketlerin bir sosyal amaca yaptığı katkılar ile satışların belirli bir oranının bir STK'ya aktarılmasıdır. Bu modelde tüketici ek bir ödeme yapmadan bağışa aracılık eder.
Türkiye'de bağışın yasal çerçevesi
Bu bölüm genel bilgi verir; hukuki ya da mali tavsiye değildir. Kendi durumun için güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr'den okumanı, vergi indirimi için bir mali müşavire danışmanı öneririz.
Yardım toplama izne tabidir (2860 sayılı Kanun)
2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'na göre kişiler ve kuruluşlar yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamaz. Kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabileceği Cumhurbaşkanınca belirlenip ilan edilir. 2020'de kanuna eklenen fıkrayla izinsiz yardım toplamanın internette yapılması hâlinde içeriğin kaldırılması da düzenlenmiştir.
Bu yüzden bir kuruluşun ya da kişinin internetten başlattığı bağış kampanyasına katılmadan önce kampanyayı kimin, hangi izinle yürüttüğünü kontrol etmek önemlidir.
Bağışlarda vergi indirimi
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 89. maddesine göre kamu yararına çalışan derneklere ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara makbuz karşılığında yapılan bağışlar, yıllık beyan edilecek gelirin %5'ini (kalkınmada öncelikli yörelerde %10'unu) aşmamak üzere beyannamede indirim konusu yapılabilir. Şirketler için 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nda benzer bir düzenleme vardır.
Her dernek kamu yararına çalışan dernek, her vakıf da vergi muafiyeti tanınmış vakıf değildir. Bu statüye sahip kuruluşların listeleri İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanır.
Makbuz ve alındı belgesi
Derneklere yapılan bağış ve aidat ödemeleri için alındı belgesi düzenlenir; bugün bu belge elektronik olarak da (e-Alındı) verilebilir. Vergi indirimi isteyen bağışçı için makbuz şarttır; indirim hakkı olmasa bile makbuz, bağışın kuruluşun kayıtlarına girdiğinin kanıtıdır.
Güvenli bağış nasıl yapılır? Kontrol listesi
- Kuruluşun kayıtlı olduğunu kontrol et: dernekler İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü'nün sorgulama ekranlarında, vakıflar Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün vakıf sorgulama sayfasında görünür.
- Bağışı yalnız kuruluşun kendi adına açılmış banka hesabına ya da resmî web sitesindeki bağış sayfasına yap; kişisel hesaplara para gönderme.
- Sosyal medyada ve mesajlaşma uygulamalarında dolaşan acil yardım çağrılarına kaynağını doğrulamadan bağış yapma.
- Makbuz ya da alındı belgesi iste.
- Kuruluşun faaliyet ve mali raporlarını, bağışları nasıl kullandığını açıkça paylaşıp paylaşmadığına bak.
- Kart bilgilerini yalnız güvenli (https) ve kuruluşa ait sayfalarda gir.
- Ayni bağışta kuruluşa neye ihtiyaç duyduğunu önceden sor.
Türkiye'de bağış: rakamlarla
TÜSEV'in desteğiyle 2004'ten bu yana aynı sorularla yürütülen "Türkiye'de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik" araştırmasının 2024 sonuçlarına göre kurumlar aracılığıyla bağış yapanların oranı yirmi yılda iki katına yaklaştı; yine de yardımın büyük bölümü akraba, komşu ve yakın çevreye doğrudan yapılıyor.
Kaynaklı rakamlar
%18 → %35
Kurumlar aracılığıyla bağış yapanların oranı, 2004'ten 2024'e
Kaynak: TÜSEV, Türkiye'de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2024 · Saha araştırması Temmuz–Ağustos 2024; rapor Mart 2025
%44 → %49
Akraba, komşu ve ihtiyaç sahiplerine doğrudan yardım edenlerin oranı, 2004'ten 2024'e
Kaynak: TÜSEV, Türkiye'de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2024 · Saha araştırması Temmuz–Ağustos 2024; rapor Mart 2025
%25
2023 depremlerinden sonra bağışını sivil toplum kuruluşları üzerinden yapmayı tercih edenler
Kaynak: TÜSEV, Türkiye'de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2024 · Saha araştırması Temmuz–Ağustos 2024; rapor Mart 2025
hangel'de alışverişten bağış nasıl işler?
hangel'da bağış, alışveriş üzerinden yapılır: hangel Market'te bildiğin markalardan ve mağazalardan alışveriş yaptığında, alışverişin bir kısmı seçtiğin STK'ya bağış olarak aktarılır. Ek bir ödeme yapmazsın; her üründe bağış oranı açıkça yazar, mağazaları ve ürünleri karşılaştırıp en yüksek bağış oranlı teklifi seçebilirsin.
Desteklemek istediğin STK'yı hangel'daki STK profillerinden seçersin; profillerde kurumun çalışma alanı, gönüllülük ilanları, etkinlikleri ve şeffaflık bilgileri yer alır.
Sık sorulan sorular
Bağış nedir?
Bağış, bir kişinin ya da kurumun karşılık beklemeden para, mal ya da hizmetini bir kuruluşa veya bir amaca aktarmasıdır. Aidat ve sponsorluktan farklıdır: bağışçı karşılığında bir şey almaz.
Bağış nasıl yapılır?
Desteklemek istediğin amacı ve kuruluşu seç, kuruluşun kayıtlı olduğunu kontrol et, bağışı kuruluşun kendi adına açılmış hesabına ya da resmî bağış sayfasına yap ve makbuz iste. hangel'da ise bağış alışverişle yapılır: hangel Market'teki alışverişinin bir kısmı seçtiğin STK'ya aktarılır.
Bir derneğin güvenilir olduğunu nasıl anlarım?
Kaydını İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü'nün sorgulama ekranlarından kontrol et, faaliyet ve mali raporlarını açıkça paylaşıp paylaşmadığına bak, bağışları kuruluş adına açılmış hesaba aldığından ve makbuz verdiğinden emin ol.
Bağışlar vergiden düşülür mü?
Gelir Vergisi Kanunu md. 89'a göre kamu yararına çalışan derneklere ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara makbuz karşılığında yapılan bağışlar, beyan edilen gelirin %5'ine (kalkınmada öncelikli yörelerde %10'una) kadar indirilebilir. Bu genel bilgidir; kendi durumun için bir mali müşavire danış.
İnternetten bağış toplamak serbest mi?
Hayır. 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'na göre yardım toplamak izne tabidir; izinsiz yardım toplamanın internette yapılması hâlinde içeriğin kaldırılması da düzenlenmiştir. Kampanyaya katılmadan önce kimin, hangi izinle yürüttüğünü kontrol et.
Ayni bağış nedir?
Para yerine mal olarak yapılan bağıştır: gıda, giyecek, kitap, cihaz gibi. Kuruluşa önceden neye ihtiyaç duyduğunu sormak, kullanılmayacak eşya yükünü önler.
hangel'da alışverişten bağış nasıl işler?
hangel Market'te bildiğin markalardan ve mağazalardan alışveriş yaptığında alışverişin bir kısmı seçtiğin STK'ya bağış olarak aktarılır. Ek ödeme yapmazsın; bağış oranı her üründe açıkça yazar.
hangel hakkında
hangel, iyiliği günlük hayatın parçası yapan şeffaf bir toplumsal etki platformudur. STK'ları, gönüllüleri, öğrenci kulüplerini ve markaları buluşturur: gönüllülük ilanları, etkinlikler, açık hibe ve fon çağrıları, sivil toplum kütüphanesi ve alışverişin bir kısmının seçtiğin STK'ya bağış olduğu hangel Market tek yerde. STK'lar ve kulüpler için yönetim panelleri ücretsizdir; her STK profilinde şeffaflık skoru, her üründe bağış oranı açıkça yazar. Yok öyle yalnız başına mücadele etmek!
Social Business Global
Social Business Global, 2020'de İstanbul'da kurulan, sosyal girişimciliği ve sosyal inovasyonu Türkiye'den dünyaya taşıyan bir sivil toplum kuruluşudur (resmî adı Uluslararası Sosyal Fayda Derneği) ve hangel ile birlikte çalışır. 2020-2025 döneminde 126 etkinlikte 15.621 kişiye ulaştı, 54 ülkeden 632 sosyal girişimi inceledi.
Social Business Global'ın sitesiKaynaklar
- 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 89 (mevzuat.gov.tr)
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Derneklere ilişkin istatistikler ve sorgulamalar
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Vakıf sorgulama
- TÜSEV — Türkiye'de Bireysel Bağışçılık ve Hayırseverlik 2024 (Mart 2025)